(16)

 طرز بدست گرفتن مغار

طرز بکار گیری مغار تخت یا باز با زاویه حدودا  25  درجه جهت صاف کردن سطح قطعه کار

مغار گلوئی 1 : طرز گرفتن مغار گلوئی هنگام تقه زدن به دایره و یا برآمده که با زاویه 45 درجه شروع الی 90 درجه تمام میشود  و تو رفته با زاویه حدود 90 درجه شروع  تا 45 درجه به اتمام میرسد     بر آمده                  تو رفته

مغارگلوئی 2  : برداشتن پشت دایره بعد از تقه زدن دایره

نفت : جهت نرم کردن الیاف چوب از نفت استفاده می کنیم

سنگ نفت : جهت تیز کردن مغارها با زاویه مناسب بکار میرود و برای سنگ نفت از نفت یا روغن موتور استفاده می کنیم

نقطه تلاقی یا عطف و نقطه صفر در منبت : بهم رسیدن الیاف چوب در یک نقطه را تلاقی و یا عطف می گویند و نقطه صفر رسیدن منبت و قوس در یک نقطه را می گویند  

(17)

مراحل کار با طرح اسلیمی و پیچک

 طرز گرفتن مغارهای گلوئی و نیم باز و شفره

سوالات امتحانی منبت و چوب

1- منبت کاری به چه معناست ؟

2- استفاده چوب به کدام تاریخ بر می گردد ؟

3- از چه دورا منبت رونق گرفت و در چه زمانی از رونق افتاد ؟

4- ویژگی اصلی چوبهای منبت چیست ؟

5- امتیاز چوب گردو با دیگر چوبها چیست ؟

6- تعریف چوب درون و برون چیست ؟

7- تنه درخت به چند قسمت تقسیم می شود ؟

8- چوب بهاره یا آغازی چه ویژگی دارد ؟

9- کار اشعه های مرکزی یا پره های چوبی چیست ؟

10 – برای تشخیص عمر درخت از چه برشی استفاده می کنیم ؟

11-اختلاف چوب بهاره با تابستانه چیست ؟

12- علت اصلی پوسیدگی چوب در اثر وجود کدام عامل است ؟

13-دلایل خشک کردن چوب را بنویسید ؟

14- عمده خسارت وارده به چوب توسط کدام حشرات صورت میگیرد ؟

15- خصوصیات اصلی درختان سوزنی برگان و پهن برگان چیست ؟

(18)

16- برش مماسی را شرح دهید ؟

17- برش شعاعی را شرح دهید ؟

18- برش عرضی را شرح دهید ؟

19- منظور از نرمی و سختی چوب چیست ؟

20 – تعریف صحیح برای مغار چیست ؟

21- مغار نیم باز را تعریف کنید ؟

22- مفار گلوئی را تعریف کنید ؟

23- مغار تخت را تعریف کنید ؟

24- مغار شفره را تعریف کنید ؟

25- کار برد مغار شفره چیست ؟

26- انواع سوهان از نظر شکل کدامند ؟

27- دندانه های سوهان را چه می نامند ؟

28- کار برد گیره دستی یا نجاری یا پیچ دستی چیست ؟

29- به چه دلیل در منبت کاری از چکش پلاستیکی و یا چوبی استفاده میکنند ؟

30- علت روغن کاری کردن مغار چیست ؟

31- علت استفاده از روغن پارافین در منبت چیست ؟

32- سنگ چرخ برقی چیست ؟

33- اره چکشی یا عمود بر چگونه وسیله ای است ؟

34-کاربرد اصلی دریل برقی چیست ؟

35-کاربرد اور فریز چیست ؟

36-زاویه تیز کردن مغار تخت چند درجه است ؟

37-انتقال طرح بر روی چوب به چه صورت انجام می گیرد ؟

38-کنده کاری روی چوب به چه صورت اجرا میگردد؟

39-در منبت چوب برجسته نمائی به چند نوع تقسیم می شود ؟

(19)

40-تعریف منبت کاری رولیف چیست ؟

41- تعریف منبت کاری اورلیف چیست ؟

42- پیکره در منبت کاری به چه معنایت ؟

43- تفاوت منبت رولیف با اورلیف چیست ؟

44- حکاکی را تعریف کنید ؟

45- خصوصیت یک منبت خوب را تعریف کنید ؟

46- اتصال دوبل را تعریف کنید ؟

47- مراحل اجرائی کار منبت را به ترتیب بنویسید ؟

48- معرق منبت راتعریف کنید ؟

49- اگر رگه های چوبی از هم باز باشد کنده کاری روی آن چوب چگونه است ؟

50- خصوصیات چوب بالزار را بیان کنید ؟

51- خصوصیات چوب توسکا از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

52- خصوصیات چوب زبان گنجشک از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

53- خصوصیات چوب سپیدار از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

54- خصوصیات چوب زیرفون از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

55- خصوصیات چوب راش از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

56- خصوصیات چوب شمشاد از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

57- خصوصیات چوب سرواز نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

58- خصوصیات چوب شاه بلوط از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

59- خصوصیات چوب گیلاس از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

60- خصوصیات چوب آبنوس از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

61- خصوصیات چوب نارون از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

62- خصوصیات چوب اوکالیپتوس از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

63- خصوصیات چوب صنوبر از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

(20)

64- خصوصیات چوب کاج از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

65- خصوصیات چوب گردو از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

66- خصوصیات چوب بید از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

67- خصوصیات چوب ساج از نظر رنگ و سختی بیان کنید ؟

68- مزیت اصلی چوب شاه بلوط برای تهیه بشکه آب چیست ؟

69- کدام چوب  برای ساخت ظروف چوبی مناسب است ؟

70- ماده اصلی بتونه روغنی کدام است ؟

71- برای پر کردن شکافهای بزرگ در چوب از چه بتونه ای استفاده می کنیم ؟

72- قدیمیترین قطعات چوبی منبت شده مربوط به کدام کشور است ؟

73- اوج هنر منبت در ایران مربوط به چه زمانی است ؟

74- منبر مسجد نائین مربوط به چه دوره ای است ؟

75- افول منبت چوب در ایران به چه تاریخی است ؟

76- در حل حاضر ساخت آثار نفیس منبت چوب در کدام شهرها رواج دارد ؟

77- در هنگام برش زدن طرح باید چه نکاتی را رعایت کنیم ؟

78- در هنگام گود برداری ( سطح ) ابتدا چه باید کرد ؟

79- بهترین و با دوام ترین چوب قابل دسترسی داخلی جهت منبت چه چوبی است ؟

80- چوب جهت منبت کاری باید چه خصوصیاتی داشته باشد ؟

81- منبت مشبک را شرح دهید ؟

82- مورد استفاده سوهان گرد را شرح دهید ؟

83- مورد استفاده سوهان نیم گرد را شرح دهید ؟

84- مورد استفاده سه پهلو یا سه گوش را شرح دهید ؟

85- مورد استفاده دم موشی را شرح دهید ؟

86- منبت طرحهای اروپائی چگونه است ؟

87- ویژگیهای ظاهری چوب را بنویسید ؟

(21)

88- واکشیدگی در چوب را شرح دهید ؟

89- مشخصات مغار شفره و گلوئی را از نظر شکل بیان کنید ؟

90- مغار کبریتی را تعریف کنید ؟

91- ارتفاع میز منبت کاری را بیان نمائید ؟

91- کار برد لیسه در منبت کاری را بیان کنید ؟

92- نقوش سنتی بکار رفته در منبت چوب کدام میباشد ؟

93- تحول اصلی منبت کاری در چه زمانی بوده است ؟

94- چند نوع گیره وجود دارد ؟

95- سنگ نفت چیست و کاربرد آن را بیان کنید ؟

96- برای جلو گیری از ترکهای سطحی و شکاف و پیچ خوردگی چوب بعد از برش چه کارهایی باید انجام داد؟

97- چرا گاهی سطح چوب را به نفت آغشته می کنند ؟

98- فرق سوهان چوب ساب با دیگر سوهان هارا بنویسید ؟

99- پوسیدگی چوب راشرح دهید

100- لایه های کامبیوم در درختان چه کاری انجام می دهند ؟

101- عوامل موثر در خشک کردن چوب چیست ؟

102- انواع اتصالات در صنایع چوب را نام ببرید ؟

103- پرداخت کاری را شرح دهید ؟

104- مهمترین عوامل جهت نگهداری مصنوعات منبت کاری شده را ذکر نمائید ؟

105- حلال لاک کدام است ؟

106- به منبتی که در بالای دربها قرار می گیرند چه می گویند؟

107 شاپان چیست و مخلوط چه چیزی است ؟

108- نیم پلی استر چیست ؟

109- رنگهای پوششی چیست ؟

110- ارزش رنگ در منبت چیست ؟

(1)

بنام خدای زیبائی ها

روش تدریس تکنولوژی چوب ومنبت

             با معرفی ابزارها با متد جدید

استفاده در  دانشگاه ها وصنایع دستی و میراث فرهنگی و هنرستانها

تهیه و تدوین یعقوب ابراهیم پور

از استان آذربایجان شرقی (تبریز)

 (2)

مقدمه برای منبت

منبت کاری در صنعت چوب یک هنر است و هر روز بر پیشرفت آن افزوده میشود مثلا دستگاه های مانند کپی تراش و دستگاه پیشرفته کامپیوتری c.n.c کار منبت را خیلی راحت نموده است ولی با وجود این دستگاهها ارزش هنری و دستی خود را نکاسته بلکه بهتر از قبل هم گردیده است

این مجموعه مختصری جهت آشنائی با منبت و ابزارآن و انواع چوب میباشد امید است با مطالعه و راهنمائی بر کیفیت این مجموعه  بیافزائیم تا نسل جدید بهتر با این هنر آشنا شوند

تاريخچه مصرف چوب

هنر کندکاری نقوش برروی چوب سابقه بسیار طولانی دارد تا حدی که آغاز منبت را میتوان به زمانی نسبت داد که انسان برای اولین بار  با ابزار های تیز و برنده و اشکال ونباتات گلها و گیاهان گوناگون آشنا شد و چوب را تراش داد . و شاید بتوان گفت هنر منبت و حجاری هردو بر یک مبنا و یک ریشه اند. سنگ و چوب نخستین ابزارهایی هستند که بشر آنها را بکار گرفت متاسفانه آثار چوبی در طول تاریخ به دلیل قابلیت اشتغال و قابلیت فساد به وسیله قارچها – حشرات – موجودات دریائی چوبخوار و باکتریها که قارچها بیشترین آسیب را وارد می کنند  

موارد استفاده از چوب در قديم

حدود دويست سال پيش شامل دسته افزار - گهواره - خانه سازي - تختخواب - نرده بام - وسايل كشاورزي كشتي و قايق سازي - وسايل نخ ريسي و بافندگي - و وسايل جنگي و شكار - ميز و نيمكت - درب سازي - تابوت سازي و مهمتر از همه براي سوخت بكار مي رفت       

آثار چوبي در خارج

-1 موزه آلتونا در هامبورك  -2موزه علوم طبيعي لندن -3  دره نيل

-4 در مصر قديم تكامل صنايع چوب 3200 سال قبل از ميلاد به خوبي به فنون كار با چوب آشنا بودند

-5 تخت سلطنتي توتان خامون ملكه مصر كه از چوب آبنوس ساخته شده مربوط به 4000 سال قبل ميباشد  

(3)

چوب درايران

از دوره هخامنشيان و اشكانيان و در دوره ساسانيان در  آلات موسيقي بكار ميبردند

 و در ايران ابتدا چوب بري ها و سپس ساير كارخانه ها تبديل چوب به كبريت و كبريت سازي شد

 و تخته سه لايي فيبر سازي و تخته خرده چوب سازي و مقوا سازي و غيره بكار ميرفت كه عموماً قدمت آن به 50 سال و اندي ميرسد

لوحه چوبی کنده کاری از عصر عباسی در عراق  

یکی از بزرگترین شاهکاریهای صنعت چوب بری و منبت کاری بغداد است مانند گچبری های سامره و تزیینات منبر حاکی از مهارت و دقت در جزئیات و ریزکاری و تنوع سطوح برجسته کاری است . چند نمونه مهم دیگر صنعت چوب بری دوره هارون الرشید که بعضی از آنها در تکریت شمال بغداد و بعضی در مصر پیدا شده در  موزه (متروپولیتن) محفوظ است عالیترین آنها قطعه درازی است از (قاب و تخته میان ) در شکل زیرکه از تکریت بدست آمده و ممکن است قسمتی از منبری باشد 

(4)

درب چوبی حکاکی شده از سامره عراق – عصر عباسی 

در اواخر قرن هشتم هنرمندان مسلمان اسلوب جدیدی برای طرحهای تزیینی بوجود آوردند که متناسب با کنده کاری از هر نوع باشد و این ابتکار در وهله اول از چوب بری و منبت کاری شروع شد از این اسلوب عباسی یک در چوبی کامل در موزه متروپولتین موجود است (شکل مقابل) همچنین دو قطعه دیگر چوبی وجود دارد که بالای درگاه یا جهت پوشش سقف اطاق بکار می رفته است . این قطعات از تکریت بدست آمده و بدون تردید متعلق به سامره است که در نزدیکی آن محل واقع است

تخته ای از در چوبی حکاکی شده از دوره فاطمی – مصر

در زمان خلیفه الحاکم موضوع و اسلوب رایج دوره طولونی و طریقه کنده کاری روی چوب جای خود را با اسلوب فاطمی داد که بهترین نمونه آن در مجموعه موزه متروپولیتن یک قطعه مستطیل شکل از یک در است (شکل مقابل) کنده کاری برجسته این قطعه و طرح تزیینی آن مرکب است از اشکال نباتی و سر دو اسب که از دهان آنها اشکال برگ نخلی نیمه و تمام خارج میشود از صفات مشخصه این قطعه و قطعه سبیه آن که در موزه صنایع اسلامی قاهره است دقت در ترسیم و جزئیات اشکال برگ نخلی و دهنه و لجام اسب است

(5)

تخته چوب حکاکی شده از دوره فاطمی – مصر

اشکال تزیینی این قطعات از سایر چوب بریها ی اوائل دوره فاطمی بیشتر به طبیعت نزدیک است و این توجه به حقیقت بینی که شاید در اثر نفوذ صنایع قبطی است و در ترسیم اشکال انسانی و حیوانات بخوبی دیده میشود جزئیات این نقوش خوب معلوم نیست زیرا این قطعات در اصل رنگ میشد بعضی از قطعات که دارای تزییناتی به اشکال حیوانات و در موزه متروپولیتین موجود است (شکل پایین )ممکن است به نیمه دوم قرن یازدهم تعلق داشته باشد 

درب چوبی حکاکی شده از خوقند ترکستان غربی

اسلوب حکاکی و چوبی بری ترکستان غربی از دری که از کوکند (خوقندی ) آمده و در جزو مجموعه موزه متروپولیتن است آشکار است  قسمت مرکزی این در با طرح توریقی متشابک و اشکال برگ نخلی بزرگ بطور بر جسته کنده شده ودر حاشیه آن اشکال گل و طوماری کمتر برجسته دیده میشود این در در اصل چنانکه در ترکستان مرسوم بود رنگ شده بود و هنوز رنگ در بعضی از نقاط دیده میشود 

(6)

تخته چوب حکاکی شده از دوره مملوکی مصر

طرحهای هندسی که از قطعات و قسمتهای کوچک تشکیل میگردد و معمولا اشکال شش گوش دور یک ستاره بود رایج و مرسوم گردید و همه اینها با اشکال نباتی مشبک تزئین میشد در این صنعت چوبهای مختلف الالوان از جمله آبنوس بکار میرفت و گاهی عاج و استخوان به آنها اضافه میشد و در بعضی از مساجد قاهره منبر های کامل از دوره مملوکی یعنی قرن سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم موجود است 

تعاريف چوب

-1تعريف گياهي چوب : چوب عبارت است از مجموعه اي از بافتهاي ثانويه و بين مغز و لايه زاينده ساقه و ريشه و شاخه ها قرار ميگيرد  نظير چوب راش - صنوبر - گلابي - كاج - انار - چنار و غيره

 -2تعريف تجارتي : چوب عبارت است از قسمت داخلي ساقه و درختان و درختچه ها كه قابل تبديل و براي استفاده در مصارف گوناگون ميباشد مي توان با كاركردن بر روي آن به ارزش و مرغوبيت آن افزود نظير تهيه تخته چند لايه از چوب راش .

 -3 تعريف صنعتي : چوب عبارت است از ماده جامد متخلخل فيبري شكل كه داراي ساختمان ياخته اي سازمان يافته هرسونايكسان و ناهمگن مي باشد و اين ماده حاصل زندگي درخت است و دائماً دستخوش تغييرات در محيط است 

انواع چوب

راش - بلوط - كاج - توسكا - زبان گنجشك - نارون - شاه بلوط - اقاقيا- غان - افرا - ممرز - چنار صنوبر - بيدنمدار - ملز - سرو - ارس - سرخدار - اپيسه آ -نراد - بالزا - ون - ملج - گردو - شمشاد - انجيلي - آزوبه - آبنوس  بلوط سبز - كاج آمريكائي - كاج جنگلي - كاج دريايي  دو گلاس - كاج مشعلي - اكومه - آيوس - سامبا  -بلوط نرم  آكاژو - ليمبو - تك - هيكوري - ماكوره - بلوط سخت - بارناك - زيتون - جرا - آنژليك - آزوبه - گاياك - تبريزي - سپيدار - توت - زغال اخته -عرعر – مازو

(7)

 نمونه چوبها       

 چوب روسی

قسمتهای مختلف یک درخت  

1- پوست درخت : پوست درخت به دو لایه تقسیم می شود که به پوست بیرون آن لایه مرده می گویند که کار آن حفاظت از تنه درخت می باشد و لایه زنده یا پوست درونی که از بافتهای زنده و نرم و مرطوب تشکیل شده که مواد غذائی تهیه شده را به نقاط مختلف درخت هدایت میکند

2- پوسته چوب ساز یا کامبیوم (لایه زاینده): زایش و تقسیم سلولها در این قسمت انجام میشود قسمتی از سلولها به صورت چوب در آمده و در داخل درخت قرار میگیرد و قسمت دیگر از طرف خارج پوست آن را بوجود می آورد

3- چوب : که قسمت اعظم تنه درخت را تشکیل می دهد که خود به دو قسمت تقسیم می شود چوب برون که به آن چوب جوان نیز می گویند و معمولا رنگ آن روشن می باشد و قسمت فعال چوب می باشد و شیرابه را از ریشه و برگها انتقال می دهد و چوب درون یا چوب پیر که قسمت میانی تنه درخت میباشد سلولهای این قسمت غیر فعال بوده و رنگ آن تیره میباشد و کار آن ذخیره مواد استخراجی و استحکام بخشیدن تنه درخت می باشد

4- اشعه مرکزی یا پره های چوبی : نوارهایی هستند که از یک یا چند ردیف سلولهای شعاعی که از پوست تا مرکز درخت و عمود بر دوایر سالیانه امتداد دارند و کار آنها انتقال و ذخیره غذائی است و خاصیت آن این است که اتصال بین حلقه های سالیانه ایجاد و درخت را  محکم می کند  

5- چوب بهاره و چوب تابستانه : چوبی است که در آغاز فصل رویش تشکیل می شود و معمولا حاوی سلولهای درشت با دیواره سلولی نازک است و رنگ آن روشن است به آن چوب بهاره یا آغازی گویند و چوبی که تیره تر از بهاره باشد تابستانه می گویند

(8)

مقاطع سه گانه چوب 

1- برش عرضی : که سطح برش عمود بر جهت طول ساقه درخت است .

2- برش شعاعی: که سطح برش موازی جهت پره های چوبی است .

3- برش مماسی : که سطح برش شعاعی و پره های چوبی است .

ویژگیهای ظاهری (بصری )چوب

1- رنگهای چوب : سفید- زرد – سبز – قهوه ای – خاکستری – سیاه – قرمز و...

2- چوبهای نرم : آبنوس و زیرفون و افرا

3- چوبهای برّاق : چوب مقدس (خشب الانبیا)

4- چوب رگه دار : ماهون – گردو – زبان گنجشک – بلوط و....

5- چوب سخت و شکل پذیر : بالزا

6- چوبی که مواد معدنی دارد و ابزار ها را کند می کند : ساج

 7- سوزنی برگان و پهن برگان : سوزنی برگان معمولا چوب نرم و پهن برگان چوب سخت میباشد و تنوع رنگ در پهن برگان بیشتر از سوزنی برگان است
ویژگیهای چوب

وزن – سختی – نرمی رگه ها – کارائی – مقاومت در مقابل ابزار و فشار

  (9)

همکشیدگی و واکشیدگی چوب

همکشیدگی : چوبی که از رطوبت کاملاً اشباع شده باشد به تدریج خشک کنیم و چوب رطوبت خود را از دست بدهد حجم چوب کاهش پیدا میکند این حالت همکشیدگی گویند

واکشیدگی : اگر چوب خشک را در معرض رطوبت قرار دهیم به تدریج رطوبت را جذب کند منبسط میشود حجم چوب افزایش میابد به این حالت واکشیدگی میگویند 

نحوه خشک کردن چوب

1- کوره ها : به روش خاص می چینند

2- تابش امواج یا جریان هوا : در کارخانه ها لاک و بتونه می کنند و ودور از تابش مستقیم آفتاب قرار می دهند

بعضی از چوبها در عرض یکسال خشک میشوند و بعضی ها چهار سال طول میکشد مثلا چوب بلوط قرمز یا اقاقیا به چندین تابستان وقت لازم میباشد

چرا چوب را خشک می کنند

1- جلو گیراز پیچیده شدن و ترک خوردن چوب

2- مقامت در برابر باختگی و پوسیده شدن رنگی شدن و قارچ زدگی چوب

3- کاهش وزن چوب

4- رنگ پذیری بهتر چوب

5- کار با چوب راحت تر میشود مانند رنده کردن و بریدن

6- چسب بین اتصالات محکمتر میشود  

عوامل تخریب و پوسیدگی چوب

عوامل بیولوژیکی تخریب چوب  :این عوامل به چهار گروه شامل قارچها و حشرات و موجودات دریائی چوبخوار و باکتری ها میباشد که قارچها سهم بیشتر در آسیب رساندن به چوب رادارند

الف :قارچها ی چوبخوار – قارچهای رنگ کننده چوب – قارچهای خال مانند – قارچهای پوسیدگی نرم 

ب : حشرات چوبخوار  مانند موریانه ها – سوسکهای چوبخوار – شاهپرکها – و مورچه های نجار 

عوامل فیزیکی تخریب چوب – میتوان آتش سوزی ها و هوادیدگی ها نام برد 

عوامل شیمیائی تخریب کننده چوب – از بین رفتن چوب در مقابل اسیدها و قلیایی ها

(10)

عوامل مکانیکی تخریب چوب – تخریب چوب بر اثر استفاده مانند استفاده از پارکت سالنها و تراورستهای راه آهن و ابزارهایی که دسته چوبی دارند و ...

رونق و انحطاط منبت

در عصر تیموریان شیوه منبت کاران دوره مغول ادامه یافت

در دوره زندیه و قاجارمنبت کاری روبه انحطاط رفته وقطعات بزرگ تبدیل به قطعات کوچک گردید

اوج هنر منبت کاری به دوران صفویان رسید

منبت کاران خارجی

میکل آنژ و دوناتلو و(گرینلینگ گیبونز کنده کار انگلیسی آلمانی تبار مجموعه کندکاری شده برای چارلز دوم و جورج اول پادشاهان انگلیسی داده است

موارد زیر در شروع منبت باید رعایت شود

1- دارای زمینه صاف باشد

2- طرح منطقی و متناسب باشد

3- فاصله ها و موازات رعایت شده باشد

4- از چوب بدون گره و تاب و شکاف و پوسیده و تر استفاده شود

5- ابزارها کاملا تیز و کامل باشد

6- میز کاری استاندارد باشد

پنج نوع زمینه در منبت

1- بشقابی – 2- ایتالیائی – 3- قاب عکس -4- عضله ای یا ماهیچه ای

 5- مشبک

منبت چیست

کلمه منبت به معنی کنده کاری روی چوب میباشد

و منبت کار کسی است که روی چوب عمل کنده کاری را انجام میدهد 

                              

استاد غلام منبت کار

و سازنده بهترین مغار های ایرانی مقیم قم

(15)

طرح های منبت                 

انواع طرحهای منبت به پنج نوع میباشد (برجسته نمائی

1- رولیف : نقش برجسته ای است که از سطح زمینه کاری بیرون نیامده و حاشیه کنار کادر هم سطح باشد

2- بارولیف : نقش برجسته ای است که از زمینه کار بالاتر آمده باشد

3- ارولیف : برجستگی ها زیاد میشود و طرح کاملا از سطح بالا می آید

4- حکاکی : از سطح چوب پائین میرود مانند سنگ قبر

5- پیکره : از تمامی نقش برجسته سطح کار بیرون آمده باشد و زمینه نداشته باشد

فرق پیکره با منبت

پیکره کاملا از زمینه بیرون زده و زمینه ای ندارد و معمولا چهار بعدی است ولی منبت معمولا زمینه دارد و حالت سه بعدی و دو بعدی میباشد

طرح های ساده منبت

(13)

ابزار مورد نياز منبت

-1 مغار -2گيره – 3 ميز منبت  -4گيره نجاري-5 سوهان آهني -6 سوهان كاغذي و پارچه اي وآبي -7 لوازم التحریر -8 كاغذ روغني یا پوستی یا کالک -9 چکش پلاستیکی یا چوبی -10تیز کن برقي -11 انواع چوب  -12چسب چوب  -13قلم موئي 14- ميخكو   -15كمد وسايل -16 اره -17 ليسه -18 دريل -19سانتي متر              -20 سنگ نفت  - 21 لاستیک زیر کاری - 22  نفت

ابزارهای قدیمی منبت یا کنده کاری

تیشه – درفش – اسکنه (قلم ) مته – چاقو – اره چوب تراش –  رنده ابزارهای نرم مانند سوهان

بهترین تولید کنندگان ابزار منبت 

آلمان – انگلیس – روس – ایتالیا – ژاپن -  ایران – چک – آمریکا

(نقطه خیلی مهم )

از ابزارهای خود مثل یک دوست خوب باید نگه داشت نگهداری از آن هم یک هنر است و حاصل از آن یک آثار هنری و سرمایه جاودانی است

(11)

پنج نوع مغار اصلی

بترتیب از راست : 1- گلوئی   2- تخت یا باز  3- شفره  4- نیم باز 5 - کبریتی

شناخت مغارهای منبت

شفره : شفره  بزرگ مغاري است كه با آن مي توان خشن كاري منبت راانجام داد و طرح را از زمینه جدا کردوبا شفره کوچک تزئین منبت راانجام میدهیم  

نمونه  شفره 

گلويي : مغاري است كه براي دايره زدن و كلبرگ زدن بكار ميرود و براي قوس هم مناسب ميباشد 

تخت : مغاري است كه مي توان از آن براي صاف كردن تقه زدن و بريدن انجام داد

نیم باز : مغاري است كه براي تقه زدن براي برگ و بوجود آوردن انحنا در تخته بكار مي رود

کبریتی : مغار کبریتی همان مغار تخت است ولی به اندازه حدودا یک و یا دومیلی

 لازم به یاآوری است که نامبرده از منبت کاران برجسته بود و بعداً برای ساخت انواع مغار زوی آورد که در این زمینه هم فعالیت زیادی نموده است ایشان فعلاً در قم زندگی مکند

ابزار منبت